Dotychczas wykonane kroki dostarczyły nam dokumentacji struktury. Można ją modyfikować na poziomie modelu mając obraz całości. Budowa modelu klas jest dosyć standardową procedurą w wielu firmach. W części wręcz z założenia robi się model po projekcie w celach dokumentacyjnych. Jednak przy poprawianiu błędów bądź uczeniu się jak działa aplikacja na poziomie programistycznym potrzebujemy również informacji na temat sposobu działania systemu - formalnie określanego jako opis dynamiki systemu. Do dokumentowania dynamiki służą diagramy sekwencji, komunikacji, czynności i stanów. Nas w tym artykule zainteresują diagramy sekwencji jako znajdujące się najbliżej kodu.

Diagram sekwencji

Diagram sekwencji służy pokazywaniu komunikacji pomiędzy obiektami uwzględniając zależności przyczynowo skutkowe wywołań. Jest on diagramem bardzo ciekawym między innymi z tego względu, że jeśli spojrzymy na dostępne elementy to nie będzie ich tam zbyt wiele. Inną ciekawostką jest całkowicie unikalny układ diagramu w porównaniu do innych diagramów wynikający z czasowego charakteru diagramu. W układzie tym punktem wyjścia jest umieszczenie u góry wszystkich obiektó w biorących udział w komunikacji tak jak to ma miejsce na rysunku 6. Wyjątkiem jest sytuacja gdy jakiś obiekt jest tworzony w trakcie opisywanych przebiegów wtedy obniża się on do poziomu utworzenia. Niezależnie jednak od wszystkiego pod obiektem znajduje się przerywana linia zwana linią życia, do której są przyczepiane komunikaty

Rysunek 6. Diagram sekwencji

W momencie gdy do obiektu dotrze komunikat staje się on obiektem aktywnym i na jego linii życia pojawia się pogrubienie – czyli aktywacja. Dodatkowym i bardzo obszernym elementem jest fragment złożony (ang. combined fragment), który pozwala na implementację instrukcji kontrolnych m.in. pętli, warunku czy alternatywy. Pomimo dość zwięzłego opisu widać, że na pierwszy rzut oka diagram nie wydaje się być skomplikowany. Nic bardziej mylnego. Jeżeli zaczniemy sami budować taki diagram nagle może się okazać, że brakuje nam ekranu i narysowanie wszystkiego co potrzebujemy wymaga odrobiny kombinacji

Używanie diagramu sekwencji zazwyczaj mieści się w dość szerokim spektrum od „całkowicie bezużyteczny” do „bez niego nie da się modelować”, ale jest on niewątpliwie bardzo cennym narzędziem do opisu interakcji – o ile potrzebujemy ją opisać.

Jego niepodważalną zaletą jest pokazywanie całego przebiegu przesyłania komunikatów pomiędzy obiektami. Pozwala to na bardziej abstrakcyjnym poziomie spojrzeć na operacje wykonywane przez system dzięki czemu łatwiej zobaczyć jakie są założenia w cyklu przesyłanych komunikatów.